تبلیغات
راه روشن - علوم در روایات
 
راه روشن
السلام علیک یا فاطمة الزهرا ایتهاالصدیقة الشهیده
درباره وبلاگ


بسم الله الرحمن الرحیم .
الحمدلله رب العالمین . والصلوة والسلام علی رسول رب العالمین و علی آله الطیبین الطاهرین لا سیما علی الموجود الموعود منهم . ولعنة الله علی اعداء الله.
این وبلاگ در راستای روشنگری و طرح مطالب و حقایق و به دور از هرگونه تعصب و بی انصافی به انگیزه دست یابی حق جویان و حقیقت طلبان به واقعیت های ناب ، طراحی و راه اندازی شده است و علاوه بر نوشته های نویسنده وبلاگ سعی بر این است که بهترین مطالب و مقالات را از سایت ها و وبلاگ ها از نویسندگان متعهد و آگاه جمع آوری و با حفظ امانت به خوانندگان ارجمند تقدیم نماید، و از هرگونه نظر و نقادی منصفانه استقبال می نماید. ونقل مطالب از این وبلاگ با ذکر منبع بلا مانع می باشد.

مدیر وبلاگ : مبارک ربانی Rabbani Oruzgani
مطالب اخیر
سه شنبه 10 بهمن 1396 :: نویسنده : مبارک ربانی Rabbani Oruzgani

علمی كه در روایات از آن ستایش شده ،چه نوع علمی است و آیا اسلام بین علوم مختلف اعم از علوم پزشكی، علوم و فن‌آوری روز، علوم انسانی و اسلامی... از نظر رتبه و جایگاه تفاوت هم قائل شده؟

قبل از این كه به قسمت اول سؤال جواب بدهیم، لازم است اقسام علم را تحقیق و بررسی كنیم و بعد به این پرسش پاسخ می‌گوئیم كه منظور از فراگرفتن علم، كدام یك از این اقسام است. اینك اقسام علم:
الف) علم لدنّی (علم خدایی): در قرآن كریم در داستان موسی و خضر ـ علیه السلام ـ آمده است كه وقتی موسی با رفیق خود، راه افتادند تا آن عبد صالح و عالم را بیابند، به شخصی رسیدند، كه قرآن درباره وی می‌فرماید: و علّمنا من لدّنا علماً(1)

 یعنی بنده‌ای از بندگان ما را یافتند كه ما از نزد خود به او علم آموخته بودیم. یعنی علمی كه داشت، علمی بود كه از ما گرفته بود. علم لدنی یعنی علمی كه منشأش جستجوی ظاهری بشر، یا قیاسات و استدلالات و آزمایشها نباشد و فقط خداوند افاضه كرده باشد. این علم مختص به پیامبران و امامان و اولیاء مقرب خداوند است.(2)

 امام رضا ـ علیه السلام ـ در ضمن حدیث مفصلی درباره امامت، فرمودند: هنگامی كه خدای متعال كسی را برای مردم برمی‌گزیند، به او سعة صدر عطا می‌كند و چشمه‌های حكمت در دلش قرار می‌دهد و علم را به وی الهام می‌كند، تا برای جواب از هیچ سؤالی درنماند...(3) و همچنین از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده كه: معصوم ـ علیهم السلام ـ وقتی سؤالی از او می‌شود، در جواب سؤال گاهی به او الهام می‌شود و گاهی از فرشته می‌شنود و گاهی هر دو.(4)

 ب) علومی كه موضوع و مسائل آن، اصول یا فروع اسلام است و یا چیزهایی است كه اصول و فروع اسلام به استناد آنها اثبات می‌شود، یعنی قرآن و سنت. مانند: علم قرائت و علم تفسیر و علم حدیث و علم كلام و علم فقه و علم اخلاق.

 ج) علومی كه موضوع و مسائل آنها طبیعیات و ریاضیات است. مانند علم كشاورزی و علم پزشكی و مهندسی برق و... كه جامعة مسلمانان به آنها نیاز مبرم دارد و با نبود اینها، جامعه دچار عقب‌ماندگی و اختلال درنظام دنیوی می‌شود.

د) علوم بی‌نتیجه و بدون ثمر یا علومی كه ثمرة عقلایی برای جامعة مسلمانان ندارد و یا كسب آن علوم، باعث ضرر به دین و جامعه می‌شود. مانند: سحر و جادوگری و كهانت و تسخیر جن و مانند ریاضیت مرتاضان هندی كه باعث قدرت روحی می‌شود. اكنون این علوم چهارگانه را بررسی مختصری می‌نمائیم. علم لدنی كه علم خدایی است و اختصاص به اولیای خدا دارد و بهترین علم است كه خداوند به بعضی از بندگان خود می‌دهد . اما علوم قسم دوم: می‌دانیم كه این گونه علوم كه موضوع و مسائل آنها اصول و یا فروع اسلامی است و یا چیزهایی است كه به استناد آنها اصول و فروع اثبات می‌شود، واجب است تحصیل و تحقیق شود. زیرا دانستن و شناختن اصول دین اسلام برای هر مسلمانی واجب عینی است و شناختن فرع آن واجب كفایی است. شناختن قرآن و سنت هم واجب است. زیرا بدون شناخت قرآن و سنت، شناخت اصول و فروع اسلام غیر میسر است. و همچنین علومی كه مقدمه تحصیل و تحقیق این علوم است نیز، از باب مقدمه واجب، واجب است. یعنی در حوزه اسلام لازم است به قدر كفایت، همواره افرادی مجهز به این علوم وجود داشته باشد. البته بر همه مسلمانان به خاطر این كه مسلمان هستند، واجب است كه اصول و فروع دین را در حد نیاز (نه به صورت تخصصی) بیاموزند تا به آن عمل كنند.

 اما دربارة علوم قسم سوم باید بگوئیم كه تحصیل این گونه علوم نیز مورد تأكید اسلام است. توضیح این كه اسلام دینی جامع و همه جانبه است. دینی است كه تنها به یك سلسله پندها و اندرزهای اخلاقی و فردی و شخصی اكتفا نكرده است. دینی است جامعه‌ساز و آنچه را كه یك جامعه بدان نیازمند است، اسلام آن را به عنوان یك واجب كفایی فرض كرده است. مثلاً جامعه نیازمند به پزشك است. از اینرو پزشكی واجب كفایی است. یعنی واجب است به قدر كفایت پزشك وجود داشته باشد و اگر به قدر كفایت پزشك وجود نداشته باشد، بر همه افراد واجب است كه وسیله‌ای فراهم سازند كه افرادی پزشك شوند و این مهم انجام گیرد و چون پزشكی، موقوف است به تحصیل علم پزشكی، قهراً پزشكی از واجبات كفایی است. همچنین است فن معلمی، فن سیاست و فن تجارت و...

 این است كه همه علومی كه برای جامعة اسلامی لازم و ضروری است، جزء علوم واجب اسلامی است و جامعة اسلامی همواره این علوم را فریضه تلقی كرده است»(5)

اما قسم چهارم از علوم، از آنجا كه دین اسلام به سعادت انسان می‌اندیشد و تمام دستورات او بر اساس مصلحت و پیشرفت انسان است، تا اینكه انسان وقتی به قیامت برود، توشه و اندوخته‌ای برای خود فراهم كند، لذا به شدت پیروان خود را از خرافات و كارهای عبث و بیهوده و مهلك و مضر به جامعه نهی كرده است و حرام كرده و كسی كه دنبال این گونه امور برود، امام علی ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: بدترین علم آن است كه آخرتت را به آن تباه سازی.(6)
اما قسمت دوم سؤال كه آیا اسلام بین علوم واجب از لحاظ جایگاه و رتبه، تفاوتی قائل است یا نه؟ باید بگوییم كه آری تفاوت قائل است، علومی كه موضوع آنها خدا و دستورات خداست، به خاطر این كه موضوع آنها بهترین چیز است و به خاطر اینكه سعادت زندگی جاوید و اخروی انسان را تعیین می‌كنند، از لحاظ رتبه مقدم بر علوم دیگر است. چون اگر مثلاً در علم فیزیك یا پزشكی، دچار كمبود و فقدان شویم درست است كه جامعه صدمات قابل توجهی می‌بیند، اما با عمل به احكام دینی سعادت آخرت را كسب كرده‌ایم. اما اگر علم خداشناسی و فروع دین دچار كمبود و نقصان شود، هم زندگی دنیوی (به خاطر بی‌بندوباری اخلاقی و...) و هم زندگی اخروی از بین می‌رود و انسان هم در دنیا و هم در آخرت خسران و زیان می‌بیند. لذا وقتی در قرآن و روایات می‌نگریم، متوجه می‌شویم كه رسالت تمام پیامبران و امامان ـ علیهم السلام ـ تشریح احكام دین و رساندن پیام خدا به مردم و طرح مباحث دینی بوده است. لكن در كنار این رسالت مهم، كشتی‌سازی و زره‌سازی و... را نیز به مردم تعلیم می‌دادند. امام علی ـ علیه السلام ـ می‌فرمایند: با سه چیز مسلمان كامل می‌شود، تفقه و اندیشدیدن در دین
(7) و...
همچنین روایتی از پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ نقل شده است كه می‌فرمایند: دو گونه علم داریم یك علم ظاهری كه سر زبانها است و دیگری علم در قلب كه این علم نافع است.
(8) یعنی علمی كه روح تو را به حقیقت برساند، نافع است. و در این باره امام موسی بن جعفر ـ علیه السّلام ـ فرمودند: زمانی كه مؤمن فقیه بمیرد، ملائكه آسمان و بقعه‌های محل عبادت خداوند در زمین و نیز درهای صعود اعمال وی به عالم بالا، همگی بر او می‌گریند و شكافی در اسلام پدید می‌آید كه چیزی جای آن را نمی‌گیرد چرا كه فقهای مؤمن، بسان دژهای دور یك شهر، دژهای اسلام هستند. و امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: یك حدیث در حرام و حلال خدا كه از یك فرد صادق بیاموزی، از دنیا و تمام طلاها و نقره‌های آن برتر است.(9)

 در این احادیث همان گونه كه مشاهده می ‌شود، تأكید زیادی بر فراگیری مباحث دینی دارند. چرا كه این علوم حقیقت انسان و روح او را می‌سازند. آن چیزی كه قرار است جاودانه بماند. البته همان گونه كه در روایت اول از پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ نقل شد، علم واقعی علمی است كه قلب و روح انسان را به مقصد و سعادت برساند و علوم دینی هم اگر چه نافع هستند، اما آنچه در اینجا لازم است عمل به این علوم است. امام خمینی در كتاب آداب نماز‌، ص 11 و 93 و.. . در این باره جملات پرمغزی دارند: «و باید دانست كه فقط علم برهانی (استدلالی و عقلی) و تفكری در باب توحید فعلی نتیجة مطلوب ندارد. بلكه گاه می‌شود كه كثرت اشتغال به علوم برهانیّه سبب ظلمت و كدورت قلب شود و انسان را از مقصد اعلی باز دارد و در این مقام گفته‌اند: العلم هو الحجاب الاكبر. یعنی دانش و علم، بزرگترین حجاب است. و باید سالك در این حجاب باقی نماند و آن را خرق كند و آن چه را عقل با قوت برهان و سلوك علمی دریافته است، با قلم عقل به صفحة قلب بنگارد و حقیقت عبودیت را به قلب برساند و از قید و بند حجب علمیه فارغ گردد و این مقام و معنا، با برهان حاصل نیاید. بلكه به ریاضات قلبیه و توجه غریزی به مالك القلوب، باید قلب را از آنچه برهان افاده نموده آگاه نمود تا حقیقت توحید حاصل شود. برهان به ما می‌گوید: غیر از خدا مؤثری در عالم نیست و به بركت این برهان، دست تصرف موجودات را از ساحت كبریای وجود كوتاه می‌كنیم و عالم را به صاحبش (خدا) می‌سپاریم. ولی تا این مطلب برهانی به قلب نرسیده و صورت باطنی قلب نشده، ما از حدّ علم به حدّ ایمان نرسیده‌ایم.» لذا در طول تاریخ افراد زیادی بوده‌اند كه از علوم ظاهری بهره‌ای نداشتند اما مقامات بلند معنوی را فتح كردند و این بخاطر همین نكته است. مانند: ابوذر غفاری و رجبعلی خیاط و خیلی از شهدای اسلام.

 در آخر كلام بار دیگر تأكید می‌كنم و جمله‌ای از شهید مطهری(ره) ذكر می‌كنم كه این مطلب باعث این نمی‌شود كه بگوئیم اسلام به علوم دیگر بی‌توجه بوده است شهید مطهری می‌فرماید: اساساً این تقسیم درستی نیست كه ما علوم را به دو رشته تقسیم كنیم. علوم دینی و غیردینی تا این توهم برای بعضی پیش بیاید كه علومی كه اصطلاحاً علوم غیردینی نامیده می‌شوند، از اسلام بیگانه‌اند. جامعیت و خاتمیت اسلام اقتضا می‌كند كه هر علم مفید و نافعی را كه برای جامعه اسلامی لازم و ضروری است، علم دینی بخوانیم.

                                          منبع : مرکز مطالعات حوزه علمیه قم.

 

پاورقی:

1. كهف: 65.

2. مطهری، مرتضی، توحید، انتشارات صدرا، چاپ اول، ص 143.

3. کلینی، اصول كافی، ج1، ص 198،

4. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج 26، ص 58.

5. مطهری، مرتضی، آشنایی با علوم اسلامی، منطق و فلسفه، انتشارات صدر، ص 13.

6. 1 . غررالحكم، ج 1، ص 352.

7. خصال صدوق، ج 1، ص 124.

8. مشكینی، مبانی استنباط، نشر الهادی، چاپ اول، ص 28.

9. مطهری، مرتضی، ده گفتار، تهران، انتشارات حكمت، ص 146.                                                       





نوع مطلب : علوم، 
برچسب ها : علوم در روایات، علوم انسانی و اسلامی، علوم و فن‌آوری روز، علوم پزشكی، اصول و فروع اسلام، طبیعیات و ریاضیات، سحر و جادوگری و كهانت و تسخیر جن،
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 29 شهریور 1397 12:40 ق.ظ

Cheers! I enjoy this!
cialis professional yohimbe generic cialis pro cialis farmacias guadalajara cialis generika tadalafil cialis daily reviews cialis generic availability cialis 5 effetti collaterali cialis daily cialis for daily use
پنجشنبه 15 شهریور 1397 12:17 ب.ظ

You've made your stand extremely well!!
side effects of cialis compare prices cialis uk cialis uk next day cialis daily cialis professional from usa import cialis usa cialis online purchasing cialis on the internet cialis 5mg cialis et insomni
چهارشنبه 14 شهریور 1397 03:42 ق.ظ

You said it wonderfully.
canadian pharmacies-24h canadian cialis buy vistagra online safe online pharmacies legitimate best canadian mail order pharmacies most reliable canadian online pharmacies canada pharmacies online prescriptions rx from canada canadian pharmacies online prescriptions north west pharmacy canada
سه شنبه 13 شهریور 1397 08:22 ق.ظ

Amazing knowledge. Regards.
how can i buy viagra online pharmacy order online buy viagra sample is it illegal to buy viagra buy viagra cheap online get a viagra prescription viagra online prescription buy viagra online overnight buy viagra 25mg order viagra uk
دوشنبه 12 شهریور 1397 11:55 ب.ظ

You have made the point!
cialis generic availability cialis canada brand cialis nl safe site to buy cialis online purchase once a day cialis cialis without a doctor's prescription cialis patentablauf in deutschland cialis tablets australia cialis manufacturer coupon look here cialis order on line
دوشنبه 12 شهریور 1397 06:51 ق.ظ

Many thanks. Numerous information.

cialis dosage amounts cialis en mexico precio tadalafilo cialis generico prezzo di cialis in bulgaria cialis online deutschland sublingual cialis online 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis rezeptfrei generic cialis soft gels
سه شنبه 23 مرداد 1397 05:24 ق.ظ

Regards. Excellent information!
buy viagra safely viagra to buy uk buy discount viagra online buy brand viagra viagr viagra side effects purchase viagra uk online viagra order viagra pharmacy viagra cheap viagra best place to buy viagra online
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 02:48 ب.ظ

Great facts. With thanks.
buy viagra online pharmacy sildenafil prices uk pharmacy buy online viagra no presc buy viagra pills buy viagra tablets online buy canada viagra online viagra cheap online viagra uk blue pills
جمعه 24 فروردین 1397 10:25 ب.ظ

از بازدید وبلاگتون کسب درآمد کنید

هدیه عضویت 10000 ریال !!!

میهن پاپ آپ

www.mihanpopup.com
شنبه 18 فروردین 1397 06:22 ق.ظ

You explained this well!
click here to buy cialis cialis alternative cialis patentablauf in deutschland india cialis 100mg cost we use it 50 mg cialis dose generic cialis cialis vs viagra warnings for cialis callus we like it cialis price
دوشنبه 28 اسفند 1396 10:46 ق.ظ

Thanks a lot! Ample advice!

cost of cialis per pill generic cialis levitra cialis generic tadalafil buy chinese cialis 50 mg viagra cialis levitra how to purchase cialis on line enter site very cheap cialis cialis generika cialis italia gratis cialis 5mg
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
تماس با ما



در این وبلاگ
در كل اینترنت
چاپ این صفحه