تبلیغات
راه روشن - علم امام علیه السلام
 
راه روشن
السلام علیک یا فاطمة الزهرا ایتهاالصدیقة الشهیده
درباره وبلاگ


بسم الله الرحمن الرحیم .
الحمدلله رب العالمین . والصلوة والسلام علی رسول رب العالمین و علی آله الطیبین الطاهرین لا سیما علی الموجود الموعود منهم . ولعنة الله علی اعداء الله.
این وبلاگ در راستای روشنگری و طرح مطالب و حقایق و به دور از هرگونه تعصب و بی انصافی به انگیزه دست یابی حق جویان و حقیقت طلبان به واقعیت های ناب ، طراحی و راه اندازی شده است و علاوه بر نوشته های نویسنده وبلاگ سعی بر این است که بهترین مطالب و مقالات را از سایت ها و وبلاگ ها از نویسندگان متعهد و آگاه جمع آوری و با حفظ امانت به خوانندگان ارجمند تقدیم نماید، و از هرگونه نظر و نقادی منصفانه استقبال می نماید. ونقل مطالب از این وبلاگ با ذکر منبع بلا مانع می باشد.

مدیر وبلاگ : مبارک ربانی Rabbani Oruzgani
مطالب اخیر
دوشنبه 20 آذر 1396 :: نویسنده : مبارک ربانی Rabbani Oruzgani


در خصوص علم امام باید توجه داشته باشیم که امام علاوه بر برخورداری از علم عادّی که همه افراد بشر می توانند به تعلّم و تحصیل آن بپردازند از علم خدادادی که آن را علم غیب یا علم لدنّی نیز می خوانند، برخوردار است و این به جهت جایگاه و مقام رفیع ائمه ـ علیهم السلام ـ و صلاحیت ایشان در برخورداری از منابع این علوم است که خداوند علم غیب خویش را به آنها می نمایاند و آنها را از علومی آگاه می کند که برای افراد عادی قابل تحصیل نیست. دامنه این علم به قدری وسیع و گسترده است که امام صادق ـ علیه السلام ـ می فرماید: «اذا اراد الامام ان یعلم شیئا اعلمه الله ذلک؛ وقتی امام اراده می کند که چیزی را بداند خداوند او را از آن آگاه می کند».[1]

 با توجه به اینکه در عبارت روایت از لفظ «شیء» آن هم به طور نکره استفاده شده است و با در نظرگرفتن قواعد ادبی کلام عرب به این نتیجه می رسیم که ائمه ـ علیهم السلام ـ به اذن خداوند نسبت به هر چیزی که بخواهند علم پیدا می کنند؟ سئوالی که در اینجا مطرح می شود این است که ائمه ـ علیهم السلام ـ چگونه و با چه ابرازی به این علم وسیع دست پیدا می کنند. به عبارت دیگر منابع علوم ائمه ـ علیهم السلام ـ چیست؟ پیش از پرداختن به پاسخ این سئوال، ذکر این نکته خالی از لطف نیست که بحث های فراوان و دامنه داری در باب علم ائمه ـ علیهم السلام ـ وجود دارد که مجال وسیع خود را برای طرح و بررسی می طلبد به عنوان مثال تنها در اثر گران سنگ شیخ کلینی به نام «کافی، آن هم تنها در بخش کتاب الحجة در این اثر، 744 حدیث در 96 باب آورده است که همگی دلالت بر علم امام داشته و به طور مستقیم یا غیر مستقیم از علم غیب ائمه معصومین سخن گفته اند.

در این میان در خصوص منابع علوم ائمه معصومین ـ علیهم السلام ـ تقسیم بندی های مختلفی توسط صاحب نظران بیان شده است که سعی می کنیم یکی از بهترین تقسیم بندی های این باب را مطرح کنیم:

1. منابع مکتوب علم امام

این دسته از منابع، شامل کتب آسمانی انبیای پیشین به اضافه تعدادی کتب آسمانی و مقدس دیگر است که ائمه آنها را در اختیار دارند و بخش قابل توجهی از علم ائمه ـ علیهم السلام ـ مربوط، به این دسته است. برای اینکه ببینیم کتب آسمانی در اختیار ائمه، غیر از کتب آسمانی انبیای پیشین کدام ها هستند، با اشاره به این نکته که جزئیات موجود در این خصوص بیشمار و بعضا ابهام برانگیز و اسرار آمیزند به سراغ روایات موجود در این باب می رویم:

1ـ1. صحیفه جامعه: که آن را صحیفه یا جامعه نیز می گویند به این معنا که در روایات این باب هر سه لفظ برای آن استعمال شده است.

صحیفه جامعه عبارت است از توماری که هفتاد ذراع طول دارد و در بردارنده علم کلیه حلال ها و حرام هاست. این کتاب را پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ املا کرده و علی ـ علیه السلام ـ نگاشته است.[2]

1ـ2. جفر: که شامل جفر ابیض (جفر سفید) و جفر احمر (جفر سرخ) می گردد. در مورد جفر ابیض در روایتی از امام صادق ـ علیه السلام ـ چنین آمده است: «ان عندی الجفر الابیض؛ همانا نزد من، جفر سفید است» که وقتی راوی از محتوای جفر سفید می پرسد، حضرت می فرماید: «زبور داود، تورات موسی، انجیل عیسی، صحف ابراهیم ـ علیه السلام ـ و الحلال و الحرام و مصحف فاطمه ....؛ (جفر سفید در بردارنده) زبور داود، تورات موسی، انجیل عیسی، صحف ابراهیم، حلال و حرام و مصحف فاطمه است».[3] در مورد جفر سرخ نیز در ادامه همین روایت آمده است که امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: «و عندی الجفر الاحمر؛ و نزد من است جفر سرخ». راوی می پرسد: «و ای شی فی الجفر الاحمر؛ چه چیزی در جفر سرخ است؟» حضرت پاسخ می دهد: «السلاح و ذلک انما یفتح للدم یفتحه صاحب السیف للقتل؟؛ سلاح و آن تنها برای خون گشوده می شود که صاحب شمشیر (امام زمان ـ علیه السلام ـ ) آن را برای نبرد و قتل خواهد گشود».

1ـ3. مصحف فاطمه: در روایتی از امام صادق ـ علیه السلام ـ آمده است که حضرت فرمود: «و ان عندنا لمصحف فاطمه ـ علیها السلام...؛ همانا نزد ما مصحف فاطمه است...» راوی می پرسد: مصحف فاطمه چیست؟ که حضرت می فرماید: «مصحف فیه مثل قرآنکم هذا ثلاث مرات والله ما فیه من قرآنکم حرف واحد؛ مصحف فاطمه سه برابر قرآن حجم دارد در حالی که حتی یک حرف از قرآن هم در آن نیست».[4] از روایات دیگر استفاده می شود که این مصحف را جبرئیل پس از رحلت پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ برای فاطمه آورده که آن را فاطمه ـ سلام الله علیها ـ املا می کرد و علی ـ علیه السلام ـ می نوشت.[5]

1ـ4. کتاب علی یا مصحف علی: عنوان کتاب علی ـ علیه السلام ـ در منابع روایی، بسیار مورد استفاده و استناد ائمه ـ علیهم السلام ـ قرار گرفته است که در مورد آن دو احتمال وجود دارد: 1. نسخه کامل قرآن به همراه تأویل و تفسیر آیات که توسط امیر المومنین علی ـ علیه السلام ـ نوشته شده است.

2. کتابی که پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ برای حضرت امیر المومنین علی ـ علیه السلام ـ املا کرده و ایشان نوشته که به تعبیر برخی بزرگان در آن هر آنچه شرایع دینی بدان محتاج اند و احکام و قضایا ثبت شده است.[6]

1ـ5. صحیفه صغیره: این صحیفه متصل به شمشیر امیر المومنین علی ـ علیه السلام ـ بوده است که در خصوص چیستی آن و محتوایش امام صادق ـ علیه السلام ـ در ضمن تعبیری رمز آلود فرموده است: «هی الاحرف التی یفتح کل حرف الف حرف؛ دارای حروفی است که هر حرف گشاینده هزار حرف دیگر است».[7]

در خصوص منابع مکتوب علم امام در منابع روایی موجود به عناوین دیگری نیز بر می خوریم که در این نوشتار به جهت پرهیز از اطاله کلام از پرداختن به همه آنها صرف نظر می کنیم.

2. منابع شفاهی علم امام

در خصوص منابع شفاهی علم ائمه ـ علیهم السلام ـ که شامل تمامی علومی می شود که هر امامی به صورت شفاهی از امام پیش از خود دریافت نموده، روایاتی وجود دارد که به برخی اشاره می کنیم:

امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: «علّم رسول الله علیا ـ علیه السلام ـ الف باب یفتح من کل باب الف باب؛ پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ هزار باب علم به علی ـ علیه السلام ـ تعلیم داد که از هر باب هزار باب دیگر گشوده می شود».[8]

در پایان حدیثی که به نام حدیث دو انار (رمانتین) شهرت دارد، امام باقر ـ علیه السلام ـ می فرماید: «فلم یعلم والله رسول الله حرفا مما علمه الله تعالی الا علمه علیا ـ علیه السلام ـ ؛ هیچ حرفی نبود از آنچه خداوند به پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ تعلیم کرد مگر آنکه پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ آن را به علی ـ علیه السلام ـ تعلیم داد».[9]

3. سایر منابع علم امام

در منابع روایی ما، ابزار دیگری برای علم ائمه ـ علیهم السلام ـ شمرده شده است که از جمله آنها «نکت» یا «قذف فی القلب» و عمود نور» است.

نکت به حالتی می گویند که مطلبی علمی بدون تحصیل مقدمات به قلب انسان بیاید. شخصی از امام صادق ـ علیه السلام ـ پرسید: گاهی که ما از شما سئوال می پرسیم سریع پاسخ می دهید و گاهی کمی مکث می کنید سپس پاسخ ما را می دهید، علّت آن چیست؟ که حضرت فرمود: بله پاسخ برخی سئوالات به گوش ما رسیده یا به قلب ما می آید سپس ما آنها را به زبان می آوریم.[10]

در خصوص عمود نور، در منابع روایی برای امام ستونی از نور که به سوی آسمان کشیده شده، تصویر می شود که امام هر آنچه از علوم را که بخواهد در آن مشاهده می کند.[11]

با وجود اینکه برخی از منابع علم امام را با توجه به روایات ذکر کردیم و البته به برخی نیز نپرداختیم، امّا این نکته حائز اهمیت است که علم غیب امام منحصر و محدود به این منابع نیست و به تصریح برخی روایات، علم امام همواره در حال افزایش است. به عنوان مثال در روایتی از ابوبصیر آمده است که پس از پرسش او در خصوص علم امام و پاسخ های متوالی ایشان مبنی بر ذکر مصادیق و منابع علوم ائمه ـ علیهم السلام ـ و اشاره حضرت به اینکه علم ما محدود به این ها نیست، ابوبصیر می پرسد: پس علم شما چیست؟ که حضرت پاسخ می دهد:

علمی است که شبانه روز تا روز قیامت در حال افزایش است.[12]

                                                                                                            منبع : مرکز مطالعات حوزه علمیه قم.

                                                                                                     والحمدلله رب العالمین.



[1]. شیخ کلینی، کافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ پنجم، 1363ش، ج1، ص258.

[2]. محمد بن الحسن الصفار، بصائر الدرجات، تهران، منشورات اعلمی، 1404ق، ص162.

[3]. کافی، همان، ج1، ص240.

[4]. همان، ص239.

[5]. همان، ص241.

[6]. القندوزی، ینابیع المودة لذوی القربی، دارالاسوة، چاپ اول، 1416ق، ج3، ص200.

[7]. کافی، همان، ج1، ص296.

[8]. همان، ص239.

[9]. مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، بیروت، موسسه الوفاء، چاپ دوم، 1403ق، ج40، ص209.

[10]. بصائر الدرجات، همان، ص336.

[11]. کافی، همان، ص388.

[12]. همان، ص240.





نوع مطلب : دانش و علوم ائمه علیهم السلام، 
برچسب ها : علم امام، علم خدادادی، علم غیب، علم لدنّی، اذا اراد الامام ان یعلم شیئا اعلمه الله ذلک، منابع علوم ائمه،
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
تماس با ما



در این وبلاگ
در كل اینترنت
چاپ این صفحه