تبلیغات
راه روشن - ادوار تحول فقهی شیعه
 
راه روشن
السلام علیک یا فاطمة الزهرا ایتهاالصدیقة الشهیده
درباره وبلاگ


بسم الله الرحمن الرحیم .
الحمدلله رب العالمین . والصلوة والسلام علی رسول رب العالمین و علی آله الطیبین الطاهرین لا سیما علی الموجود الموعود منهم . ولعنة الله علی اعداء الله.
این وبلاگ در راستای روشنگری و طرح مطالب و حقایق و به دور از هرگونه تعصب و بی انصافی به انگیزه دست یابی حق جویان و حقیقت طلبان به واقعیت های ناب ، طراحی و راه اندازی شده است و علاوه بر نوشته های نویسنده وبلاگ سعی بر این است که بهترین مطالب و مقالات را از سایت ها و وبلاگ ها از نویسندگان متعهد و آگاه جمع آوری و با حفظ امانت به خوانندگان ارجمند تقدیم نماید، و از هرگونه نظر و نقادی منصفانه استقبال می نماید. ونقل مطالب از این وبلاگ با ذکر منبع بلا مانع می باشد.

مدیر وبلاگ : مبارک ربانی Rabbani Oruzgani
مطالب اخیر
پنجشنبه 7 اردیبهشت 1396 :: نویسنده : مبارک ربانی Rabbani Oruzgani
فقه و احكام فقهی شیعه از چه زمانی به صورت فعلی تثبیت و كاربردی شد؟ وضعیّت فقه، پیش از امامان باقر و صادق ـ علیهما السلام ـ با و پس از ایشان چگونه بود؟
اشاره ای كوتاه به برخی از ادوار فقه شیعه:

1ـ دوره تشریع

این دوره از زمان پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ آغاز می شود و تا پایان غیبت كبری (329) ادامه می یابد. و این دوره علاوه بر معصومان ـ علیهم السلام ـ علمای مذهب هم، به بیان و استنباط احكام می پرداختند و رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ اصحابش را به اجتهاد در صورت عدم دسترسی به كتاب و سنّت تشویق می فرمود.(1) ائمه ـ علیهم السلام ـ علما را بدین امر وا می داشتند، چنان كه امام صادق ـ علیه السلام ـ شاگردان خود، مثل. هشام را به شركت در جلسات بحث و مناظره و افتاء، تربیت و ترغیب می فرمود. (2)

2ـ دوره تدوین (عصر محدّثان)

این دوره از حدود غیبت كبری (یعنی اواسط نیمه اول قرن چهارم هـ ق) تا نیمه اول قرن پنجم را در بر می گیرد. رهبران این دوره كه از بزرگترین محدّثان و فقهای شیعه امامیّه محسوب می شوند، غالباً در دو شهر مهم مذهبی و فرهنگی آن روزگار یعنی قم و ری، زندگی می كردند و در تهذیب و تنقیح و تنظیم حدیث شیعه، نهایت تلاش خود را بكار می بردند. كتب حدیثی كه در این دوره تدوین شد، اصول منابع فقه شیعه امامیّه را تشكیل می دهد. بدون شك حكومت شیعی مذهب آل بویه در این عصر در پیدایش و رشد و نموّ این دوره، تأثیر بسزایی داشت.(3)

3ـ دوره تحوّل

این دوره از دوره های مهمّ فقه شیعه است و میدان دار آن شیخ الطائفه محمد بن حسن طوسی (385 ـ 460 هـ.ق) ـ شیخ طوسی ـ است. مكتب فقهی شیخ الطائفه با دقت نظر و فراگیری و تحولی كه در استنباط احكام دینی به وجود آورد، طیّ قرون متمادی بر افكار فقهای بعدی تسلّط یافت تا جایی كه علمای بعد از شیخ را به خاطر احترازی كه از مخالفت با شیخ داشتند بنام «مقلّده» نامیده اند.(4)

 4ـ دوره جمود و تقلید (عصر تقلید)

این دوره با تسلّط مكتب قوی شیخ طوسی شروع شد و حدود متجاوز از یك قرن بطول انجامید. در این دوره غالباً دانشمندان در احكام اسلامی، نظری از خود، ابراز نمی داشتند و این شاید به علت درك عظمت شیخ طوسی و اعتماد به آرا آن دانشمند بوده است و شاید به علّت احساس عجز در مقابل استحكام مبانی شیخ و قوّت استنباط او و یا به علّت تلقّی اهانت به مقام والای شیخ بوده است.(5)

5ـ دوره خیزش (عصر نهضت مجدّد مجتهدان)

این دوره با ابراز نظر و طرح مسائل بدون توجه به آراء شیخ طوسی و گاه اعلام مخالفت با وی شروع می شود. پرچمدار این دوره، محمد بن ادریس حلّی متوفّی بسال 598 هق است كه در مخالفت با شیخ، جرأت به خرج داده و بیشتر از دیگران، رویّه شیخ را نقد كرده است.(6)

 این دوره از زمان ابن ادریس تا قرن یازده (نهضت اخباریان) ادامه داشت و هر چه از آغاز نهضت فقها می گذشت، رفته رفته نشاط علمی آنان رو به ضعف می نهاد و این امر خود زمینه پیدایش مذهب اخباری گردید.

6ـ عصر پیدایش مذهب اخباریان

در قرن یازدهم هـ.ق دانشمندانی از شیعه به استناد این كه مؤسس علم اصول، اهل سنت اند و اگر برای استنباط مسائل فقهی از ادلّه، نیازی به استفاده از قواعد اصولی باشد، لازم می آید اصحاب امامان، فقیه نباشند، چرا كه آنان برای به دست آوردن احكام، از روایت های صادره، از قواعد اصولی استفاده نمی كردند و بالاخره به استناد این كه استفاده از قواعد علم اصول در استنباط احكام سبب می شود احادیث، اهمیّت لازم خود را از دست بدهد، معتقد بودند كه منبع استنباط فقه شیعه منحصراً كتاب و سنت است و آن چه مجتهدان می گویند. از مهم ترین پیشوایان این گروه، مولی محمّد امین استر آبادی بود.(7)

7ـ عصر جدید استنباط

مؤسس این دوره، استاد اكبر مولی محمد باقر بن محمّد اكمل، معروف به وحید بهبهانی و آ قا باقر بهبهانی (1205هق) پس از ضعفی كه در دوره اخباریان در امر اجتهاد پدید آمد، بتدریج استنباط را به بالاترین درجه كمال خود رهنمون شد. رهبران این دوره یعنی وحید و شاگردان او در آغاز در راه مقاومت با نهضت اخباریان از بذل هیچ كوششی دریغ نمی كردند و نهایت سعی خود را به كار می بردند كه اوّلاً شبهات واتهامات اخباریان را دفع كنند و ثانیاً احتیاج به قواعد اصولی را در استنباط، اثبات كنند.(8)

 خلاصه، در اوایل قرن سیزدهم هجری در حالی كه طریقه اخباریان بر جامعه شیعه حاكم بود، علّامه وحید بهبهانی بپا خواست و جلوی پیشرفت آن را گرفته و به مكتب استدلال و رأی، جان تازه ای بخشیده پس از وحید بهبهانی صدها فقیه صاحب رأی و نظر در جهان شیعه پیدا شدند. ابتكاراتی نیز پس از وحید بهبهانی از سوی شیخ انصاری، آخوند خراسانی، آیت الله خوئی ،امام خمینی و میرزای شیرازی در روش استدلال و بیان احكام فقهی و تنوع آرای فقهی ارائه گردید، و مكتب مستحكم و متینی پایه گذاری شد و هم چنان در حوزه ها با ابدعات و ابتكارات فقهای جدید استمرار دارد.

نتیجه:

با توجه به آن چه كه ذكر شد وضعیّت فقه پیش از امام باقر ـ علیه السلام ـ و امام صادق ـ علیه السلام ـ هیچ تفاوتی با دوران پس از ایشان نداشت زیرا از زمان پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ تا آغاز غیبت كبری، یك دوره فقهی محسوب می شود، امّا در دوران امام باقر ـ علیه السلام ـ و امام صادق ـ علیه السلام ـ شرایطی پیش آمد كه آن دو امام بزرگوار در بسط و گسترش فقه و منابع و مبانی فقهی توفیقات شایانی به دست آوردند.

                                                     مرکز مطالعات حوزه علمیه قم.


پاورقی:

1. یعنی اگر موضوعی، حکمش در قرآن بیان نشده و سنّت پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نیز در رابطه با آن معلوم نباشد و هم چنین مسلمانان به پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ دسترسی نداشته باشند.
2. جعفری هرندی، محمّد، مروری بر تاریخ فقه و فقها، مازندران، اداره کل اوقاف و امور خیریّه، چاپ اول، 1371ش، ص131.
3. گرجی، ابوالقاسم، تاریخ فقه و فقها، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، چاپ اول، 1375ش، ص124.
4. جعفری هرندی،، پیشین، 136ـ137.
5. گرجی، پیشین، ص 217.
6. هرندی، پیشین، ص 137.
7. گرجی، پیشین، ص230.
8. همان، ص 234.





نوع مطلب : شیعه و تشیع، 
برچسب ها : ادوار تحول فقهی شیعه، احكام فقهی شیعه، دوره تشریع، غیبت كبری، شیخ طوسی، پیدایش مذهب اخباریان،
لینک های مرتبط :
جمعه 5 مرداد 1397 09:49 ب.ظ
I'd like to find out more? I'd want to find out more details.
سه شنبه 12 تیر 1397 11:12 ق.ظ
Ahaa, itts good conversation on tһe topic of this piece of writing
ɑt thіs place at this weblog, I have гead all tһat, soo at thіѕ time mе also commenting һere.
یکشنبه 10 تیر 1397 09:18 ب.ظ
cοnstantly i սsed to red ѕmaller posts ᴡhich
aas wеll cⅼear their motive, and that iѕ lso happening ᴡith thiѕ paragraph ѡhich
I ɑm reading now.
دوشنبه 4 تیر 1397 06:15 ق.ظ
It's awesome for mе tⲟ һave a webb site, ᴡhich is beneficial
designed fоr my experience. tһanks admin
شنبه 2 تیر 1397 04:15 ب.ظ
My family mеmbers every time saү that I am wasting my time here at web, however I knokw I аm getting familiarit evcery ⅾay bу reading ѕuch goօd posts.
شنبه 2 تیر 1397 10:42 ق.ظ
I love ⅼooking through an article that can make men and women think.
Alsⲟ, many thanks f᧐r allowing me to commеnt!
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 09:16 ب.ظ
I'm amazed, I must say. Rarely do I come across a blog that's both
equally educative and engaging, and without a doubt, you've
hit the nail oon the head. The issue is an issue that too few folks are speaking intelligently about.

I'm very happy I cae across this during my hunt for something
regarding this.
شنبه 1 اردیبهشت 1397 01:30 ق.ظ
Hellpo tto all, how is all, I think every one is getrting more from thijs website, and your
views are good inn favor of new people.
یکشنبه 4 تیر 1396 02:15 ب.ظ
I leave a response each time I like a post on a site or if I
have something to add to the conversation. It's caused by the passion communicated in the article I browsed.

And after this article راه روشن - ادوار تحول فقهی شیعه.
I was excited enough to post a comment ;) I actually do have some questions for you if you usually
do not mind. Could it be simply me or does it look like like a
few of the remarks appear as if they are left by brain dead visitors?

:-P And, if you are writing on additional online social sites,
I'd like to keep up with anything new you have to post.
Would you make a list all of all your communal
sites like your twitter feed, Facebook page or linkedin profile?
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 06:52 ق.ظ
Thanks for finally writing about >راه روشن - ادوار تحول فقهی شیعه <Loved it!
جمعه 8 اردیبهشت 1396 12:02 ب.ظ
Right here is the perfect website for anyone who wants to understand this topic.
You understand so much its almost tough to argue with you (not
that I personally would want to…HaHa). You definitely
put a new spin on a topic that has been written about
for years. Great stuff, just excellent!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
تماس با ما



در این وبلاگ
در كل اینترنت
چاپ این صفحه